बहुजन समाज पार्टीने अकोला सोडून द्यावं

4 Dec

नुकत्याच अकोला जिल्हा परिषद व त्या अंतर्गत पंचायत समितीच्या सार्वत्रिक निवडणुकीत एँड. प्रकाश आंबेडकर यांच्या भारिप-बहुजन महासंघाने जिल्हा परिषदेत एकूण ५३ जागांपैकी २३ जागा जिंकून सर्वात मोठा पक्ष म्हणून परत उदयास आला आहे. मागच्या वेळेपेक्षा यावर्षी चांगली कामगिरी करून ४ जागांची अधिक भर पाडली आहे. ७ पैकी ५ पंचायत समित्यामध्ये पक्षाचे उमेदवार आघाडीवर आहेत. गेल्या २० वर्षांपासून पक्षाने या जिल्ह्यात दबदबा निर्माण केला आहे. मग ती लोकसभेची असो की विधानसभेची की स्थानिक स्वराज्य संस्थाची निवडणूक असो. अकोला महानगरपालिकेत सुध्दा या पक्षाची सत्ता आहे. त्यामुळेच प्रकाश आंबेडकर यांच्या येथील कारकिर्दीला ‘अकोला पॅटर्न’ संबोधिल्या जाते.

या निकालानंतर सत्ता स्थापन करण्यासाठी भारिप-बहुजन महासंघाला ४ जागांची आवश्यकता आहे. निवडून आलेल्या चौघा अपक्षांचा निर्णय सत्तास्थापनेसाठी निर्णायक ठरणार आहे. सत्तास्थापनेसाठी सर्वाधिक संख्येचा पक्ष म्हणून भारिप-बहुजन महासंघ पुढाकार घेईल. परंतु अपक्षासहित भाजप-शिवसेना युती, कॉंग्रेस व राष्ट्रवादी कॉंग्रेस हे सारे विरोधी पक्ष एकत्र आलेत तर भारिप-बहुजन महासंघाला रोखू शकतात. नाहीतरी या निवडणुकीत या विरोधी पक्षांनी गुप्त समझोता करून भारिप-बहुजन महासंघाला रोखण्याचा प्रयत्न केला अशी चर्चा आहे. आपल्याच पायावर दगड मारून घेणारे आर.पी.आय-आठवले या गटाचा भाजप-शिवसेना युतीला महायुतीतील पक्ष म्हणून पाठींबा होता. पण त्यांच्या पक्षाचा मागमूसही या निवडणुकीत दिसून आला नाही.

बहुजन समाज पार्टीच्या स्थानिक नेतृत्वाने विजयाचे जे दावे केले होते, ते सारे फोल ठरले आहेत. आता म्हणतात की, आम्ही इतक्या जागांवर दुसर्‍या  क्रमांकावर आहोत. प्रकाश आंबेडकरांचे आमच्यामुळे इतके उमेदवार पडलेत. यातच ते खुश दिसतात. प्रत्यक्ष आकडेवारी पाहिली तर असं काही दिसून येत नाही. म्हणजे त्यांचं अस्तित्व नगण्य असल्याचे दिसते.

खरं म्हणजे बहुजन समाज पार्टीने प्रकाश आंबेडकरसाठी अकोला सोडायला काही हरकत नाही. माननीय कांशीराम जर हयात असते तर कदाचित त्यांनी असेच केले असते. कारण त्यांनी एकदा महाराष्ट्राच्या विधानसभेची निवडणूक प्रकाश आंबेडकरसाठी सोडली होती, हे एक उदाहरण बोलकं  आहे. आताही त्यांनी तसेच केले असते, यात शंका नाही. त्यांनी कधी आंबेडकरवादी पक्षांच्या संदर्भात द्वेषाचं व वैरत्वाचं राजकारण केल्याचं आठवत नाही. पण आताची बहुजन समाज पार्टीची वेगळीच भूमिका दिसत आहे. कधी म्हणतात कॉंग्रेसला वाढविण्यासाठी प्रकाश आंबेडकरला पुढे आणतात तर कधी म्हणतात भाजपला पुढे आणण्यासाठी प्रकाश आंबेडकरला पुढे करतात. त्यांना काय म्हणायचं तेच कळत नाही. त्यांनी अकोल्यातील कार्यकर्ते, नेते, पैसा, श्रम, वेळ, बुद्धीची ताकद राज्यात दुसरीकडे वळवावी. एकमेकांच्या विरोधात दंड ठोकून एकमेकांचे डोके फोडण्यापेक्षा निदान अकोला जिल्हा प्रकाश आंबेडकरांना सार्‍या आंबेडकरवादी पक्षांनी व गटांनी दान करून टाकावे. कारण अकोल्यात  प्रकाश आंबेडकर यांचीच ताकद आहे, हे आता पुन्हा एकदा निर्विवाद सिद्ध झाले आहे.

हिंदुत्ववादी पक्ष भाजप व शिवसेना, गांधीवादी पक्ष कॉग्रेस व राष्टवादी कॉंग्रेस, साम्यवादी पक्ष भाकप व माकप एकमेकांशी युती करून ताकद निर्माण करून निवडून येतात. एकतर सत्तेत राहतात किंवा विरोधी पक्ष म्हणून वावरत असतात. पण ‘राजकीय सत्ता ही सर्व समस्यांची गुरुकिल्ली आहे.’ असे बाबासाहेबांचे वाक्य वारंवार लोकांना सांगणारा बहुजन समाज पार्टी हा पक्ष सर्व आंबेडकरवादी पक्षांना सोबत घेऊन सत्तेची शिडी चढतांना मात्र दिसत नाही. याचे विषन्न वाटते. 

सद्यस्थितीत भारतात डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या संकल्पनेनुसार बहुजनांना शासनकर्ती जमात बनविणे व  भारत बौद्धमय करणे हे ध्येय जर साध्य करायचे असेल तर महाराष्ट्रात तरी आंबेडकरवादी सर्व गटांना/पक्षांना  एका ठिकाणी आणणे आवश्यक आहे. जे रिपब्लिकन पक्षाचे गटं कॉंग्रेस, राष्ट्रवादी-कॉंग्रेसशी, शिवसेना, भाजपशी युती करू शकतात, ते बहुजन समाज पार्टीशी का करू शकत नाहीत; हे न समजण्यासारखं कोडं आहे. द्वेषाला व अहंकाराला बाजूला ठेवून आंबेडकरवादी गटांनी, पक्षांनी तसा एकदा प्रयोग तरी करून पाहावा. असं जर झालं तर आंबेडकरवादी जनतेत  उत्साह व आनंद निर्माण होवून या पक्षांना शिखरावर नेवून पोहचवायला वेळ लागणार नाही.

एवढ्यावरच थांबता येणार नाही तर आंबेडकरवादी पक्षांनी आपले नैसर्गिक मित्र पक्के केले पाहिजे. अनुसूचित जाती, जमाती, भटके विमुक्त जाती, ओबीसी, बौध्द, मुस्लीम, शीख, ख्रिचन हा वर्ग निश्चितच नैसर्गिक मित्र आहेत. त्यांच्या संघटना आणि त्यांचे पक्ष यांना जवळ करून  समान कार्यक्रमाच्या आधारावर सामंजस्य निर्माण करावे.

असेच धोरण डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांचा असल्याचा उल्लेख य.दी.फडके यांनी लिहिलेल्या ‘डॉ.आबेडकरांचे मारेकरी अरुण शौरी’ या पुस्तकात आला आहे. त्यात लिहिले की, ‘१९५२ च्या सार्वत्रिक लोकसभेच्या निवडणुकीसाठी शेड्युल्ड कास्ट फेडेरेशनतर्फे बाबासाहेबांनी जो जाहीरनामा प्रसिध्द केला, त्यामध्ये दलित, आदिवासी व अन्य मागासवर्गीय यांची सर्वांगीण प्रगती होण्यासाठी देशातील दारिद्र्य व निरक्षरता यांचे निर्मूलन होण्याची आवश्यकता स्पष्ट केली होती. या निवडणुकीत शेड्युल्ड कास्ट फेडेरेशनचा कॉंग्रेस, हिंदूसभा, राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ इत्यादिंना तीव्र विरोध असला तरी आचार्य कृपलानीचा कृषक मजदूर पक्ष, समाजवादी पक्ष, तामिळनाडूतील जस्टीस पार्टी इत्यादी पक्षांनी आघाडी स्थापन केल्यास त्यांना सामील होण्याची शेड्युल्ड कास्ट फेडेरेशनची तयारी होती. या निवडणुकीसाठी शेड्युल्ड कास्ट फेडेरेशनने मुंबई प्रांतात समाजवादी पक्ष व काही जागांसाठी शेतकरी कामगार पक्षाशी सुध्दा युती केली होती.’

आपल्याला माहितच आहे की, आंबेडकरी पक्ष अनेक गटात विभागल्याने त्यांची ताकद विखुरल्या गेली. पुणे कराराने निर्माण झालेल्या चमचा युगाने वारंवार निवडणुका लढवूनही आंबेडकरी  विचाराच्या रिपब्लिकन पार्टीला किंवा बहुजन समाज पार्टीला महाराष्ट्रात यश मिळून राहिलं नाही. या चळवळीच्या माध्यमातून कोणीही निवडून येऊ शकत नाही की आमदार/खासदार बनू शकत नाही, अशी धारणा होत असल्याने हे पक्ष, गट विश्वास गमावून बसले आहेत. म्हणून बहुजन समाज पार्टी व भारिप-बहुजन महासंघ सोडला तर इतर काही गट गांधीवादी कोंग्रेसला शरण जातात. ज्या कॉंग्रेसला बाबासाहेब जळते घर आणि त्यात जावून आपला विकास होणार नाही, असे म्हणत. त्याच घराचा आश्रय घेतात. भाजप व शिवसेनेसारख्या धर्माध शक्तीला दूर ठेवण्यासाठी कॉंग्रेस-राष्ट्रवादी कॉंग्रेसला विजयी करा, असे म्हणणारे आठवले गट आमदार/खासदार/मंत्रीपदाचा मलिंदा चाखायला मिळत नाही, म्हणून नाक घासत भाजप व शिवसेनेच्या तंबूत शिरतात. हा गट आंबेडकरी तत्व व स्वाभिमान विसरून त्यांच्या ओंजळीने पाणी प्यायला मजबूर होतात. हे चित्र काही अभिमानस्पद नाही. त्यामुळे ह्या चळवळीला लाचारीपणाची झाक येऊन मरगळल्या सारखी अवस्था झाली आहे. ही गोष्ट नाकारत येणार नाही.

कोणत्याही चळवळीचे मोजमाप हे त्या चळवळीच्या राजकीय यशापयशाच्या  आलेखावरून ठरविली जाते. गांधीवादी, हिंदुत्ववादी आणि साम्यवादी विचार घेऊन त्यांचे पक्ष निवडणूका  लढवून जिंकतात; तेव्हा तो विचार दृढ होत आहे, असे समजले जाते. म्हणून जेव्हा हे आंबेडकरी पक्ष एकत्र येवून निवडणुकीत यश मिळवतील; तेव्हा फुले-आंबेडकरी विचारधारा वाढत आहे, असे संकेत मिळायला लागतील. उत्तरप्रदेशात बहुजन समाज पार्टी सत्तेवर आली; तेव्हा एकवेळ तसेच  वाटायला लागले होते.

      महाराष्ट्रात  प्रत्येक गटा/पक्षाचे काहीना काही ठिकाणी पॉकेट्‌स निर्माण झालेले आहेत. जसे बहुजन समाज पार्टीचे नागपूर, गडचिरोली व अमरावती, प्रकाश आंबेडकर यांचे अकोला व नांदेड,  जोगेंद्र कवाडे यांचे नागपूर, रा.सु.गवई यांचे अमरावती, गंगाधर गाडे यांचे औरंगाबाद, तर रामदास आठवले यांचे पुणे-मुंबई या परिसरात कार्य आहे. हे सारे आंबेडकरी विचारांचे गट/पक्ष  एकत्र आलेत तर महाराष्ट्रात काही ठिकाणी आमदार, खासदार नक्कीच निवडून येऊ शकतात. १९५२, १९५७ च्या निवडणुकीत शेडयुल्ड कास्ट फेडरेशन व रिपब्लिकन पार्टीचे आमदार, खासदार निवडून आले होते.

      जो लहानपण घेतो तोच भविष्यात मोठा होतो. म्हणून बहुजन समाज पार्टीने तरी लहानपण घेऊन समविचारी-परिवर्तनवादी पक्षाकडे, गटाकडे, संघटनेकडे जावून सामायिक मोट बांधावी असे वाटते.

      सध्या मनुवादी व्यवस्थेने राष्ट्रीय स्तरावर मतदारांसमोर दोनच पर्याय उपलब्ध करून ठेवले आहेत. एक कॉग्रेस प्रणीत यूपीए व  दुसरा भाजप प्रणीत एनडीए. मतदार कॉग्रेसला विटलेत की भाजपाला सत्तेवर आणतात. भाजपला विटलेत की कॉग्रेसला सत्तेवर आणतात. म्हणजे आलटूनपालटून दोघेही वर्षोनुवर्षे सत्ता उपभोगत राहतील, अशी त्यांनी व्यवस्था करून ठेवली आहे. याशिवाय त्यांच्या समोर सशक्त असा तिसरा पर्याय दिसत नाही. हीच खेळी आता आंबेडकरवादी पक्षांनी खेळली पाहिजे. म्हणून राष्ट्रीय स्तरावर समविचारी पक्षांना, गटांना एकत्र करून सशक्त असा ‘परिवर्तनशील मोर्चा’ बनविण्यासाठी आंबेडकरवादी पक्षांनी निदान बहुजन समाज पार्टीने तरी पुढाकार घ्यावा आणि या माध्यमातून सत्तेची चाबी हस्तगत करावी असे वाटते.

About these ads

2 Responses to “बहुजन समाज पार्टीने अकोला सोडून द्यावं”

  1. Anil Sonawane January 4, 2014 at 2:05 AM #

    आर के जुमले सर. कळकळ पोहोचली. मी बामसेफच्या वामन मेश्राम यांच्या नेतत्वाने प्रभावित आहे. त्याच वेळी कांशीराम यांनाही मानतो आणि मायावती यांचंही आकर्षण आहे. बीएसपीने केलेल्या भरीव कामगिरीने आनंद होतो. सध्या काय चाललंय हे समजत नाही. मेडीयानेही बहिष्कार टाकला आहे. लोक खूप काही बाही बोलत असताना ते ऐकण्याची तयारी नसते. कारण शेवटी बामसेफचा कार्यकर्ता गावगप्पांवर कसा विश्वास ठेवील ? पण तुमच्या या लिखाणाने अनेक उत्तरं मिळतात. एका सच्च्या कार्यकर्त्याचं मनोगत आहे हे. बाजूला झालं तरी स्वस्थ बसवत नाही. आंबेडकरी चळवळीला कसला शाप आहे कळत नाही. बाबासाहेबांनंतर आरपीआयची शकलं झाली. कांशीराम यांच्यानंतर बीएसपी बद्दल ऐकू येत असलेलं खच्ची करणारं आहे. मेश्राम साहेबांनीही राजकीय पक्षाची स्थापना केल्याने आता स्पर्धा होणार.

    लेबलं लावून घेण्याआधी आपण दलित आहोत. स्पर्धा असावी पण हिंदुत्ववाद्यांमधलं अंडरस्टॅंडींग आपल्यात नाही. एकवेळ अन्य पक्षाशी हात मिळवतील पण आपल्यातल्या विरोधी गटाला पाण्यात पाहतील. वैचारीक विरोधाऐवजी वैयक्तीक खुन्नस ठेवतील. या पार्श्वभूमीवर अकोला सोडून द्यावं हा विचार आवडला. माझ्याही मनातला हा विचार आहे. कदाचित हजारो कार्यकर्त्यांच्या मनातला हा विचार असावा, पण नेत्याच्या, गटाच्या धाकाने बोलून दाखवला जात नसावा. मला असं वाटतं ज्याचा जिथे पॉकेट आहे तिथं ती सीट सध्या तरी त्याला सोडून द्यावी. त्याबदल्यात त्याने जर प्रामाणिकपणे कुठे मदत केली तर बरच आहे, नाही मदत केली पण किमान विरोधात प्रचार नाही केला तरी बरंच बरं आहे.

    • rkjumle March 6, 2014 at 12:40 PM #

      माझ्या लेखावरील उशिरा का होईना, तुमच्या प्रत्तीक्रीया वाचल्या. खूप बरं वाटलं. बहुजन समाज पार्टी बद्दल मला काय वाटते असा पण याच ब्लॉगवर माझा लेख आहे. तो कृपया वाचावा अन् प्रतिक्रिया द्याव्यात असे मला वाटते.
      धन्यवाद.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 359 other followers

%d bloggers like this: